Татар теле — минем туган телем (Татарча сочинение / инша)
Татар теле — минем туган телем
Дөньяда меңләгән тел бар. Аларның һәрберсе — бер халыкның җаны, аның тарихы һәм мәдәнияте. Минем өчен иң кадерлесе — татар теле. Ул минем туган телем, әти-әниемнең, әби-бабамның теле.
Мин татар телендә беренче сүзләремне әйткәнмен. Әнием сөйләгәнчә, минем иң беренче сүзем «әни» булган. Аннары «әти», «әби», «су», «ипи» сүзләре килгән. Кечкенә чакта әбием миңа татарча бишек җырлары җырлаган, әкиятләр сөйләгән. «Шүрәле», «Су анасы», «Камыр батыр» әкиятләрен мин бик яратып тыңлый идем. Шулай итеп туган тел минем күңелемә бала чактан ук кереп калды.
Безнең гаиләдә өйдә гел татарча сөйләшәләр. Әтием: «Телен онытканның тамыры корый», — дип еш кабатлый. Мин бу сүзләрнең мәгънәсен хәзер генә аңлый башладым. Үз телен белмәгән кеше үз халкының җырларын, әкиятләрен, тарихын аңлый алмый. Ул агачтан өзелеп төшкән яфрак кебек: җил кая исә, шунда оча.
Татар теле бик бай һәм матур. Анда бер үк нәрсәне әйтү өчен дистәләгән сүз табарга мөмкин. Мәсәлән, «матур» сүзе урынына «гүзәл», «чибәр», «сылу», «күркәм» дип әйтергә була. Ә кешегә җылы мөнәсәбәтне белдерүче сүзләр никадәр: «бәгърем», «җаным», «кадерлем», «күз нурым»! Татар теленең көйле, моңлы яңгырашы җырларда аеруча яхшы ишетелә.
Татар теле — бик борынгы тел. Безнең ата-бабаларыбыз гасырлар элек үк китаплар язган, шигырьләр иҗат иткән. Кол Галинең «Кыйссаи Йосыф» поэмасы сигез гасырга якын элек язылган. Бу безнең әдәбиятыбызның никадәр тирән тамырлы икәнен күрсәтә.
Татар теленең иң бөек шагыйре — Габдулла Тукай. Ул туган тел турында иң матур шигырьне язган: «И туган тел, и матур тел, әткәм-әнкәмнең теле!» Бу юлларны һәр татар баласы белә. Мин аны беренче сыйныфта ук ятладым һәм хәзер дә мәктәп кичәләрендә еш сөйлим. Ул шигырьне укыган саен күңелем тула. Тукайның «Туган авыл», «Пар ат», «Су анасы» әсәрләре дә минем иң яраткан әсәрләрем. Аларны укыганда, мин шагыйрьнең туган телне, туган җирне ничек яратуын тоям.
Безнең мәктәптә татар теле һәм әдәбияты дәресләре бар. Без анда грамматиканы өйрәнәбез, Тукай, Җәлил, Такташ, Әмирхан Еники, Роберт Миңнуллин әсәрләрен укыйбыз. Укытучыбыз безгә тел турында кызыклы мәгълүматлар сөйли, бәйгеләр, викториналар уздыра. Мин узган ел туган тел бәйгесендә катнашып, икенче урын алдым.
Бүгенге көндә татар теле заманча тормышта да яши. Татарча газета-журналлар чыга, радио, телевидение тапшырулары бар. Интернетта татарча сайтлар, видеолар, хәтта мультфильмнар да күбәя. Телефоннарда, компьютерларда татар хәрефләрен язарга мөмкин. Бу бик шатлыклы, чөнки яшьләр телне шушы юллар аша да өйрәнә.
Ләкин туган телне саклау — һәрберебезнең бурычы. Әгәр без өйдә, урамда, дуслар белән татарча сөйләшмәсәк, тел әкренләп онытыла башлар. Шуңа күрә мин сеңлем белән гел татарча сөйләшергә тырышам, аңа татарча китаплар укыйм, мультфильмнар күрсәтәм. Дусларым арасында да татарча сөйләшүчеләр бар. Без бергә татарча җырлар тыңлыйбыз, хәтта телефонда да бер-беребезгә татарча язабыз. Шулай итеп тел безнең көндәлек тормышыбызда яши.
Мин рус телен дә, инглиз телен дә өйрәнәм. Күп тел белү — ул зур байлык. Ләкин башка телләрне өйрәнгәндә дә, туган телне онытырга ярамый. Ул безнең йөрәгебездә, тамырларыбызда яши, безне халкыбыз белән бәйли. Минем абыем Мәскәүдә укый, ләкин ул да безгә шалтыратканда гел татарча сөйләшә. Ул: «Читтә яшәгәндә туган тел аеруча кадерле булып китә икән», — ди.
Мин үз телем белән горурланам. Үскәч, мин дә балаларыма татарча бишек җырлары җырлармын, әкиятләр сөйләрмен. Туган тел безнең гаиләдә, халкыбызда буыннан-буынга күчеп, мәңге яшәсен иде!
