Табигатьне саклыйк: татарча сочинение (инша)

Табигатьне саклыйк (Татарча сочинение / инша)

Табигать — кешегә сулар һава, эчәр су, ашар ипи бирүче юмарт ана, ләкин аның да түземлеге чиксез түгел. Чишмәләрнең саегуы, урманнарның кимүе безне аны саклау турында уйланырга мәҗбүр итә. Бу биттә сез «Табигатьне саклыйк» темасына татарча сочинение (инша) таба аласыз. Текст 4–9 сыйныф укучылары өчен язылган: анда туган як табигатенең матурлыгы, аның бүгенге хәле, мәктәп укучыларының экологик эшләре һәм һәрберебезнең бурычы турында сөйләнә. Иншаны укыгыз да, табигатьне саклау өчен үзегез нәрсә эшли алуыгыз турында да языгыз!

Табигатьне саклыйк

Кеше табигатьнең бер өлеше. Без аның һавасын сулыйбыз, суын эчәбез, җирендә үскән ипине ашыйбыз. Табигать безне ашата, киендерә, дәвалый, күңелебезгә тынычлык бирә. Ләкин без аңа һәрвакыт рәхмәт белән җавап бирәбезме? Бу сорау мине еш уйландыра.

Минем туган ягым — Татарстан — бик матур төбәк. Монда киң кырлар, куе урманнар, чиста елгалар, салкын чишмәләр бар. Җәен әбиемнең авылына кайткач, мин урманга җиләккә, елгага су коенырга барам. Сандугач сайравы, чишмә челтерәве, урман исе — болар минем өчен иң кадерле, иң якын нәрсәләр.

Ләкин соңгы елларда мин табигатьтә борчулы үзгәрешләр күрәм. Авылыбыз янындагы кечкенә елга елдан-ел саега бара. Әбием сөйләвенчә, аның яшьлегендә анда балык күп булган, кешеләр көймәләрдә йөзгән. Ә хәзер җәй уртасында аны кайбер урыннарда кичеп чыгарга була. Урман кырыенда кешеләр калдырган чүп өемнәре дә күңелне әрнетә.

Табигатькә иң зур зыянны кеше үзе китерә. Заводлар һаваны пычрата, машиналар төтен чыгара. Кайбер кешеләр урманнарда учак ягып калдыра, шуның аркасында янгыннар чыга. Елга буйларына, урман аланнарына пластик шешәләр, пакетлар ташлап китүчеләр дә бар. Пластик табигатьтә йөзләрчә ел черемичә ята, ә аны йоткан кошлар, балыклар һәлак була.

Кайбер хайван һәм үсемлек төрләре инде бөтенләй юкка чыгу куркынычы астында. Аларны Кызыл китапка кертәләр. Мәсәлән, безнең Татарстанның Кызыл китабында кара челән, бөркет, кайбер сирәк чәчәкләр бар. Аларны саклау өчен махсус тыюлыклар, милли парклар төзелә. Татарстанда Идел-Кама тыюлыгы һәм «Түбән Кама» милли паркы табигатьне саклауда зур эш башкара.

Табигатьне саклау — бары тик олылар эше генә түгел. Без, укучылар, дә күп нәрсә эшли алабыз. Безнең мәктәптә «Яшел патруль» дигән экологик отряд бар. Без язын һәм көзен мәктәп тирәсендә, авыл чишмәләре янында чистарту эшләре үткәрәбез. Узган көздә без елга буена утыз каен һәм нарат үсентесе утырттык. Алар үсеп җиткәч, анда яшел урман булачак.

Узган җәйдә авылыбыз халкы белән бергә без кибеп барган чишмәне чистарттык. Аның тирәсеннән чүпне җыйдык, комны алып, ташлар белән ныгыттык, янына эскәмия куйдык. Хәзер чишмәдән яңадан саф, салкын су ага, ә авыл кешеләре аңа чиләк белән су алырга килә. Бабам бу эшкә бик сөенде: «Чишмә — авылның җаны», — диде. Кышын без кошлар өчен җимлекләр ясыйбыз, аларга даими җим салып торабыз. Ә язын сыерчыклар өчен оялар элеп куябыз. Кошлар безгә бакчаларны корт-кортлардан сакларга булыша, шуңа күрә аларны кайгырту безнең бурычыбыз.

Безнең мәктәптә кулланылган кәгазьне, пластикны аерым җыю да оештырылды. Без иске кәгазьне макулатурага тапшырабыз. Бер тонна макулатура берничә дистә агачны кисүдән саклап кала икән. Мин моны белгәч, өйдә дә чүпне аерып җыя башладым, әти-әниемне дә моңа күндердем.

Табигатьне саклау өчен зур эшләр генә түгел, гади көндәлек гадәтләр дә мөһим. Кирәкмәгәндә утны сүндерү, су краны ачык калмасын өчен игътибарлы булу, кибеткә тукыма сумка белән бару, чүпне махсус урынга гына ташлау — болар һәркем эшли ала торган нәрсәләр. Әгәр һәрберебез шулай эшләсә, табигатькә зыян күпкә кимер иде.

Минемчә, табигатьне яратырга бала чактан ук өйрәнергә кирәк. Мин сеңлемә кошларны куркытмаска, чәчәкләрне юкка өзмәскә, кырмыска оясын җимермәскә өйрәтәм. Ул инде үзе дә урманда чүп күрсә, аны җыеп ала, ә дусларына да шулай эшләргә куша.

Табигать — ул безнең уртак өебез. Без аны балаларыбызга, оныкларыбызга чиста, матур килеш калдырырга тиеш. Шуңа күрә мин барлык кешеләргә мөрәҗәгать итәм: дуслар, табигатьне саклыйк! Чөнки табигатьсез без дә яши алмабыз.